Home
Info
Wie weet het?
Beschrijving
Beeld kunstwerken
Oorlogsmonumenten
Bouw kunstwerken
Links
Sitemap
ZAANSEKUNSTWERKEN
Zaanstreek
Zaandam
001 - De Roos
Den Uylbrug, Havenbuurt Zaandam. Jan Wolkers (1925-2007), 1990, staal en glas, ca. 9 meter. Toen de Den Uylbrug werd gebouwd vroeg men Jan Wolkers er een beeld voor te maken. Den Uyl was, zoals je misschien weet, een belangrijke politicus uit de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw. Zijn politieke partij was de Partij van de Arbeid, PvdA, met als symbool de rode roos. Nu je dat weet kijk je waarschijnlijk anders tegen dit beeld aan. De kleur rood is duidelijk aanwezig; het glas is rood. Rood staat voor bezieling en idealisme. Je weet, als je opgewonden bent krijg je een kleur. De vier glanzend roestvrij stalen armen vormen de bloembladen. Volgens de kunstenaar houden die het idealisme een beetje in toom. Als een soort kader. Het beeld staat hoog op een stenen voetstuk, zodat het vanaf de weg én het water goed zichtbaar is. Het schittert en glanst en ziet er door de gebruikte materialen high-tech uit. Industrieel.
 
 
002 - "Bezinning"

A.F. de Savornin Lohmanstraat. Plantsoen van het Verzet met oorlogsmonument. Beeld "Bezinning", 1948, ca. 4 meter. Kunstenaar Theo van Reijn (1884-1954). Vlak na de oorlog gaf de toenmalige gemeente Zaandam opdracht aan de beeldhouwer Van Reijn een beeld te maken voor alle Zaandammers die in de oorlog omkwamen. Het werd deze dromerig glimlachende vrouwenfiguur, die net lijkt te ontwaken. Ze ligt nog half onder een laken en heeft haar bovenlijf geheven. Zij heft haar rechterhand als groet. In haar linkerhand draagt ze bloemen, een geschenk voor hen die vielen. Eronder staat de tekst: "Laat hen niet vergeefs gestorven zijn". Interessant is om te zien, ze lijkt te bewegen, te leven, hoewel ze - als je goed kijkt - meer robotachtig dan menselijk is. Kijk maar eens naar haar ingesnoerde middel. Haar hoofd is veel te groot voor haar lichaam, haar armen te massief en haar voeten te klein. Tenminste als je haar met een gewone vrouwen vergelijkt.

003 - "Leda en de Zwaan"

Stationsstraat "Leda en de Zwaan", 1954, ca. 2 meter hoog, kunstenaar Jan Wolkers (1925-2007). "Leda en de Zwaan" is een onderwerp uit de Griekse godenwereld van vroeger. Een wereld die fantastische verhalen heeft opgeleverd. Die verhalen hebben veel kunstenaars geïnspireerd tot het maken van beelden en schilderijen. Dit beeld gaat over oppergod Zeus, die zich vermomd heeft als zwaan om de knappe Leda te verleiden. Leda lijkt daar niet zo van onder de indruk, zoals je ziet. Ze kijkt om en rent weg met de zwaan op haar nek, haar kleding in flarden achter haar aan. Of speelt ze maar een spelletje en vindt ze het wel spannend? Bij het beeld van Jan Wolkers zie je niet hoe knap Leda is: ze is zwaar en klonterig uitgebeeld en je kunt amper zien waar haar lichaam ophoudt en de zwaan begint! Ze lijken wel verstrengeld.

 
 
004 - Het Tableau 
3 December 1987 is dit Tableau opgehangen aan de Schoolmeestersstraat 62/64.  Toen 65 jaar bestaan van het bedrijf. Ter herinnering aan de oprichting van deze zaak door: H. van Langelaar. Inmiddels is de derde generatie de trotse eigenaar van deze levensmiddelen zaak. Wegens het vertrek van de grote supermarkt uit de buurt is de Langelaar nu het buurtsupertje.
005 - "De twee meisjes"

Nicolaas Maesstraat Gevel van het Damlandcollege, Nicolaas Maesstraat 2, beeld "De twee meisjes", 1957, beton, ca. 9 meter hoog, kunstenaar Paul Koning. Beton was zo'n vijftig jaar geleden een nieuw materiaal om mee te werken. Het was goedkoop, sterk, je kon er enorm groot mee werken, je kon erin hakken als het hard was en - het mooiste - je kon het in een mal gieten! Veel kunstenaars gingen er mee experimenteren. Dit is een van de resultaten. Negen meter hoog, maar niet massief of plomp. Sierlijk en eenvoudig. Het ene meisje houdt haar hand voor haar ogen en kijkt de wereld in. Zeer modern in 1957

 
 
006 -"Compositie"
H. Gerhardstraat Burgemeester In 'tVeldpark. Beeld "Compositie" door beeldhouwer Hans Verhulst (1960).Verhulst was lid van de "GroepAmsterdam"en naast kunstenaars alsPieter d'Hont en Paul Koning op de toonaangevende expositie"Sonsbeek 49" vertegenwoordigd met drie vrouwenfiguren en op"Sonsbeek 55" met twee koppen.
007 - "Fontein"

Winkelcentrum Zilverschoonplein Zaandam .Paul Koning, 1965, brons, ca. 5 meter. Fonteinen zijn er niet veel in de Zaanstreek. Dat heeft onder andere te maken met ons klimaat. Wie verlangt er in de herfst nu naar de verfrissende nevel van een fontein? En bovendien kan de pomp 's winters stukvriezen. In warmere en drogere streken is de fontein, de bron, een ontmoetingsplek. Hier in Nederland veel meer een sierelement. Water is altijd in beweging; het geeft rimpelingen en golven, weerspiegelt het licht en breekt het zonlicht in een regenboog. Deze bronzen fontein doet nog het meest denken aan een serie bloemkelken boven elkaar, bekroond door een stamper. De lichtblauwe kast waarop de fontein staat doet wel erg aan een zwembad denken.

 
  008 - "Arbor Vitae II"

Veldbloemenweg Kogerveld plantsoen sculptuur "Arbor Vitae II", 1978, Beton, kunstenaar Henk Dil. Ging ging na zijn diensttijd in de "Kunst". Hij volgde een paar jaar de kunstnijverheidsschool, waar hij vooral materiaalkennis en de glazuurkunst onder de knie kreeg. Hij is een bewonderaar van vooral de oud-chinese keramiek. Hij geeft bepaald niets om maatschappelijke ambities. De pottenbakkerij is niet zomaar een hobby van hem, "Je zou het een levensvoorwaarde kunnen noemen", zegt hij zelf in de Zaanlander van 31 juli 1963, als ik niet de gelegenheid had om uit de taaie onmogelijkheden van de klei mogelijkheden te scheppen, dan zou ik ongelukkig zijn. In 1963 had Henk Dil een krantenwijk en later een broodwijk om zijn brood te verdienen.

009 - "Spel van licht en schaduw"

Pascalstraat Pascal College, Pascalstraat 4, sculptuur "Spel van licht en schaduw", Hans Petri (Weerselo 1919- Dordrecht 1996), 1965, roestvrijstaal. Uit de groene struiken rijst het stalen beeld van Hans Petri op. Opgebouwd uit hoekige vormen, nergens een gebogen lijn. Driehoeken, ruiten en trapeziums. Figuren uit de wiskunde. Samen vormen ze een abstract beeld, onherkenbaar. Voor de een is het bergkristal, voor de ander een insectenoog. De kunstenaar wil ons niets opleggen. Hij noemt zijn beeld "Spel van licht en schaduw".

 
  010 -"Michael"
Sint Michaëlcollege Leeghwaterweg . Nic Jonk (1928 – 1994), 1967, brons, 1.6 meter. Het is een figuratiedie een gevecht van de aartsengel Michael met de satan aangaat. Hetbeeld is zonder sokkel 1.60 meter hoog. De opdracht tot hetvervaardigen van het beeld was financieel mogelijk door eenrijksbijdrage. Beeldhouwer Jonk, die in Broek op Langendijk werdgeboren en daarna verscheidene jaren in Amsterdam woonde en werkte,kreeg enige tijd geleden gelegenheid zich te vestigen inGroot-Schermer.Nic Jonk was een belangrijke beeldhouwer met een heel eigen stijl. Zijn onderwerpen haalde hij uit de bijbel of de Griekse goden- en sagenwereld. Daar gebeuren namelijk zulke fantastische dingen dat je om onderwerpen nooit verlegen zit. Bovendien hadden goden en heiligen meestal een waarde als symbool voor iets. Voor moed bijvoorbeeld, of kracht. Of liefde. Een soort beeldteken. Michaël is niet alleen de naam van de school, maar ook van het beeld. Michaël is de aartsengel, de drakendoder. Een moedig iemand dus op wie je graag wilt lijken. Hij is rennend uitgebeeld, het zwaard in zijn hand. De wolken kolken om zijn voeten.De vleugels van Michaël (hij is een engel!) en de wolken onder voeten vormen een spiraal die om hem heen wappert. Alles is in beweging.De wolk is zwaar en uit bolvormen opgebouwd; bijna net zo massief als het lichaam van de engel.
011 - Kunstwerk
Zaans Medisch Centrum - N.N. - N.N.
 
  012 - De plek   
In de tuin van het ziekenhuis -Els Meijns, 1988, ferrocement, staal, ca. 4 meter. Een cirkel met een hap eruit, twee stalen staken in driehoeksvorm en eronder een vierkant, zo ziet dit beeld van Els Meijns eruit. De cirkel is dicht en massief, de twee staken vormen samen met de schuinstaande cirkel een open piramide. Ze begren­zen een ruimte, net zoals de lijnen op een voetbalveld of de doelpalen en het net. Passend bij een ziekenhuis, vindt de kunstenaar. Want in de open piramide kun je verblijven, genezen. Dat is natuurlijk niet letterlijk bedoeld in ons Hollandse klimaat. De kunstenaar Henk Dil heeft de cirkel gemaakt naar het ontwerp van Els Meijns.
013 - Opengebarsten vrucht
Volkspark, aan de Provincialeweg. Jean Baptist de Winter (1929-1985), 1971, brons, ca. 2 meter.Opengebarstenvrucht, 1971, kunstenaar Jean Baptiste de Winter. De "OpengebarstenVrucht" is de eerste grote opdracht die één van de belangrijksteZaanse beeldhouwers, Jean Baptiste de Winter, uitvoerde. Hetontwerp daterend uit 1968, drukt ontzag uit voor de vruchtbaarheiden scheppingskracht van de natuur.  Als je de titel niet kent is je eerste gedachte misschien 'een fontein zonder water'. Maar weet je wat van bloemen en planten dan zie je hierin waarschijnlijk vier dikke bladeren met in het midden een soort stamper die in een bloemkelk staat. Een uitvergrote fantasievrucht, in brons uitgevoerd. Het kroontje dat er aan de zijkant uitsteekt, lijkt net de schroef van een schip.  Het beeld is gemaakt van brons. Eerst moet je met de hand van zachte klei of boetseerwas een 'model' maken. Daarvan kun je dan een afgietsel in brons laten maken. Brons roest niet en is erg taai. Bronzen beelden kunnen goed tegen regen, wind, zon, uitlaatgassen, vuil en stof.
 
  014 - Gedenknaald

Provincialeweg Gedenknaald in Volkspark tussen Parkstraat en Provincialeweg. Maker onbekend, 1890, metselwerk en steen, ca. 3 meter. Een toren in het gras, van onderen breed, van boven smal, bekroond met een vaas. Opgebouwd uit verschillende soorten steen. Een stapeling van vormen die nog uit de Griekse en Romeinse tijd stammen. De Klassieke Tijd. Daarom heet deze stijl classicisme. Deze gedenknaald staat niet voor niets op deze plek, in het Volkspark! Een rijke heer, houthandelaar C. Corver van Wessem, heeft het in ca. 1900 laten aanleggen, zodat het gewone volk er lekker kon wandelen. Gedenknaald in Volkspark, tussen Provincialeweg 188-196, architect J. Westenberg, 1890. Houthandelaar C. Corver van Wessem schonk in 1889 ter gelegenheid van zijn veertigjarig huwelijk het Volkspark aan de bevolking van Zaandam. Als tegenprestatie liet de dankbare burgerij een jaar later in het park een gedenknaald oprichten ter ere van deze schenking. De twee meter hoge zandstenen naald heeft de vorm van een Dorische zuil met bovenop een hardstenen siervaas. In een in de zuil uitgehouwen cartouche is een plaat aangebracht waarop staat: DE INGEZETENEN VAN/ZAANDAM/AAN DEN HEER/C.CORVER VAN WESSEM/ 17 JUNI 1890. De naald staat op een anderhalve meter hoge vierkante sokkel van blauwgrijze natuursteen waar aan de voorzijde een drinkbekken is uitgehouwen. De afvoer van het bekken is op kunstige wijze weggewerkt in het zuiltje dat het bekken ondersteunt. De bij het bekken behorende kraan of fontein is niet meer aanwezig. Het bijbehorende paviljoen werd in 1941 gesloten. De muziektent werd in 1946 gesloopt.

015 - "Jumbo"
Westzijde Beeld "Olifant", staat aan de Zaan achter de Verkadefabriek. Het beeldje is eigendom vanspellenfabrikant "Jumbo". Deze fabriek verhuisde uit Amsterdam op 8juni 2006 naar de voormalige Verkadefabriek te Zaandam. Jumbo houdtzich sedert 1853 bezig met het bedenken, ontwikkelen en verkopen van spellen en puzzels. Het bedrijf is herkenbaar aan het logo metde rode olifant en onder meer bekend van spellen als Stratego, PimPam, Pet, Mens erger je niet! en de Ik leer-spellenreeks voorkinderen. In 1853 begon de reiziger, Engelbert Hausemann in eenpand in oud- Amsterdam. In 1930 werd de naam Jumbo aan het bedrijfin houten speelgoed gegeven. Het speelgoed moest kwalitatief zogoed zijn dat er een olifant op kon staan, zo werd het rodeolifantje als logo geboren.
 
  016 - "Stier met vrouw"

Westzijde "Stier met vrouw", 1978, kunstenares Julia M. van Verschuere. Het beeld "Stier met vrouw" staat voor de Bullekerk aan de Westzijde. Het verwijst naar het historische voorval van "des Stier's Wreedheid" uit 1674. Een dolle stier nam de hoogzwangere vrouw van boer Egh op de horens, waardoor haar kind ter wereld kwam. Het beeld werd gemaakt ter gelegenheid van de restauratie van de nabijgelegen Westzijderkerk in Zaandam (in de volksmond wordt die kerk de "Bullekerk" genoemd, naar aanleiding van het verhaal). Het verhaal achter dit beeld vind je in het Zaans Museum. Daar hangen ook een paar schilderijen over deze gebeurtenis. De beeldhouwer is er goed ingeslaagd om een vliegende vrouw uit te beelden. Want vanuit een bepaalde hoek gezien lijkt het net of ze echt zweeft.

017 - " Meerpaal"
De Weer In het plantsoen aan de Weer eenkunstwerk " Meerpaal". (op de meerpaal D.Br.1).
 
  018 - Staande man

P. Krugerstraat, in het plantsoen Louis Paul (1947), 1980, brons, metaal en beton. Verdwaald in het plantsoen van de Krugerstraat staat deze man van Louis Paul. Eenzaam op een grote grasvlakte. Stoer, de armen over elkaar, het ene been iets naar voren. Op ware grootte. Zijn heupen zijn smal, zijn schouders breed. Aan de huid van het beeld is duidelijk te zien dat het eerst geboetseerd is geweest. Je kunt de sporen aflezen. Paul heeft met zijn vingers in de klei geveegd, met een spatel en een getande lijmkam, grof en fijn. Dit beeld is niet speciaal voor deze plek gemaakt. Het zou eigenlijk overal kunnen staan.

019 - Toren van Babel

Jacob Rekstraat Toren van Babel, 1988, hout/verf, ca. 3 meter hoog, kunstenaar Enric Adséra Riba (1939). Staat in het plantsoen aan de Jacob Rekstraat een beetje achteraf. Het is ongekleurd en abstract. Het bestaat uit negen dezelfde vormen die verschillen in lengte. Op het hout staan getallen en lettercombinaties: 24, 26, AB, BC, etc. Het lijkt geheimtaal, verwarrend, als een Babylonische spraakverwarring, maar zodra je alle letters hebt kunnen vinden blijkt dat alles goed overdacht is. De letters dragen bij aan het idee dat dit beeld als bouwpakket gemaakt is. Adséra werkt vaker met sjabloonletters, ook in zijn etsen.

 
  020 - "Ichthus"

Oostkade Vis "Ichthus", 1984, hoogte 0.70 meter, op voetstuk van Travertijns marmer, kunstenares Theresia van der Pant. Een verbeelding van "De kracht van de zwembeweging". Staat aan de Oostkade bij de sluiskolk. Dierenbeeldhouwster Theresia van der Pant (1924), leerlinge van Piet Esser en Oscar Jespers, stond vooral onder invloed van de moderne Italiaanse naturalistische beeldhouwers Marino Marini en Giacomo Manzù. Zij trachtte met haar "Vis" de "kracht van de zwembeweging" uit te beelden. De alternatieve titel "Ichthus" verraadt dat hierin ook een christussymbool kan worden herkend, zoals de vroege christenen op de catacombenwanden aanbrachten. Van der Pant is evenals bij haar "Reiger" goed geslaagd in het weergeven van de essentie, met andere woorden in het abstraheren.

 
021 - Torentje

Kapelaan Gerrit Grootstraat - Toren van oude kapel Sint Jan ziekenhuis.

 

 
  022 - Pilaar
Winkelcentrum 'De Bloemkorf' E.Heijmansstraat. Coen Wilderom (overleden)/Floor van Dusseldorp (1940), 1990, staal, ca. 7 meter. Een rode stalen mast markeert het winkelcentrum De Bloemkorf. De vierkante buis is boven het midden open. Daar steekt een citroengele buis door het gat. Een grijs­blauwe stalen driehoek zeilt de zuil in tweeën. (Donker)-rood, (citroen-)geel en (grijs-)blauw, de drie basiskleuren, enigszins veranderd.Het beeld staat precies tegenover het midden van de weg, zodat je het van verre kunt zien als je aan komt rijden. Zo is het bedoeld. De kunstenaar Coen Wilderom maakte meestal kunstwerken als herkenningstekens.
023 - "The community table"

Poelenburg "The community table", 1989, staal, lexaan, foto's, licht, ca. 1 meter, kunstenaar Dennis Adams (1948) staat voor buurthuis "De Poelenburcht", Poelenburg hoek Weerpad. Een lange tafel met veertien stoelen, zeven aan elke kant, zo ziet het kunstwerk van de Amerikaanse kunstenaar Dennis Adams eruit. De zitjes ogen als roeibankjes; het onderstel is veel groter dan het zitje zelf. Aan een rij zitjes zijn lichtbakken bevestigd met foto's. Foto's van kijkjes in de buurt. Het is een Beeld van een tafel met zitjes. Natuurlijk kun je gaan zitten om te picknicken, daarvoor is de tafel ook bedoeld. De kunstenaar heeft geprobeerd niet alleen een mooi beeld te maken, maar ook iets wat de mensen die in deze buurt wonen bij elkaar zou moeten brengen. Volgens hem hebben alle allochtone bewoners van Poelenburg die huis en haard hebben verlaten om in Nederland te komen werken, heimwee naar hun vaderland. Het plan was familiefoto's en foto's van voorwerpen uit hun vaderland in het kunstwerk op te nemen.

 
  024 - De "Fontein"

Poelenburg Poelenburg nr. 156, zonder titel, "Fontein", 1997, keramiek, Esma Yigitoglu. De "Fontein" van Esma Yigitoglu heeft een gefacetteerde cilindervorm, het materiaal en de mediterrane kleurstelling sluiten aan bij de toegepaste kunsttraditie van de Islam. Zo past de fontein goed in de directe omgeving van de Sultan Ahmet-moskee in Poelenburg-Zaandam. De fontein staat voor de Sultan Ahmet-moskee. "Het vierkant als basis staat voor de vier windrichtingen en voor de wereld; de driehoek er boven representeert het goddelijke en de eenheid van geboorte, leven en dood", volgens de kunstenaar. De bron - de fontein - is niet alleen in de Turkse sprookjes, maar overal ter wereld een symbool van de goddelijke kern van het leven. De fontein is symbolisch voor de reinheid van de moslim.

  025 - "De Ontplooiing"

Twiskeweg Poelenburg/Hoek De Weer, sculptuur " De Ontplooiing", aluminium, kunstenaar Eugène van Lamsweerde. Eugène van Lamsweerde (1930) woonde Romilly-sur-Seine, Frankrijk, werkte tot de jaren '80 uitsluitend als beeldhouwer, hoewel, gehouwen heeft hij nooit, hij construeerde. aanvankelijk in klei en was, later in metaal. Hij realiseerde een groot aantal monumentale werken, in Nederland o.a. in de paleistuin Noordeinde, voor de hoofdingang van de Hoogovens, bij de hoofdpost Brandweer in Amsterdam, in de haven van Tilburg en bij het voormalig ministerie van Onderwijs te Zoetermeer.

 
  026 - "Zigzag"

Olieslagerspad Aan de Papenpadsloot bij de Papenpadsluis, zonder titel, "Zigzag", sculptuur, 1990, staal en glas, ca 5 meter. Kunstenaar Lidy Blauw. De zigzaggende sculptuur van staal en neonlicht door Lidy Blauw vervaardigd ter gelegenheid van de dertigduizendste (30.000) elektriciteitsaansluiting. Wat je ziet is door het daglicht aan voortdurende veranderingen onderhevig; het geeft beweging in tijd en ruimte, de lichtlijnen zijn zo geplaatst dat het object als het ware een dag- en een nachtkant heeft. (toelichting van de kunstenaar). Neergedaalde bliksemschicht, Haaks-kronkelend weerlicht, Beurtelings opgaand en aftekenend. In het woekerend bermgewas. Uit: Zaanse beeldenwijzer, sculptuur in de openbare ruimte (1945-2000).

  027 - Boekenkast

Wilhelmina Druckerstraat Spoorbuurt, hoek Wilhelmina Druckerstraat, "Ter ere van Carry van Bruggen", 1998, 1.50 meter hoog, kunstenaar Helen Frik (1960). In het gras vlakbij de brug staat een klein boekenkastje. Bovenop het kastje een vaas, een asbak en wat andere attributen als een stilleven. Net alsof iemand het huis heeft gesloopt maar het kastje heeft laten staan. Het is een beeld om de schrijfster Carry van Bruggen te herdenken. Zij heeft in deze buurt gewoond. Dit is een beeldverhaal van haar leven, dat ze schrijfster was, ziet u aan alle boeken in het kastje, de spulletjes op een hoop geven aan dat ze over gewone dingen in het leven schreef. De vaas met het langgerekte figuurtje erin, steekt hoog boven de rest uit en heeft goed overzicht op alles en iedereen, ook op zichzelf want ze kan in de spiegel kijken. Maar er is meer; kijk maar eens in de vaas.

 
  028 - "de jeugd"
M.Simonszstraat / binnenterrein - "de jeugd" - N.N.
029 - "Staakt, Staakt, Staakt!"

Brugleuning Wilhelminabrug bij Zaantheater, verzetsmonument "Staakt, Staakt, Staakt!" , 2001, 0.40 meter hoog, kunstenares Truus Menger (1923). Schuin voor het theater op de brugleuning staat dit kleine beeldje van Truus Menger. De titel is Staakt, Staakt, Staakt!. Een man met pet houdt een groepje mensen en kinderen tegen om ze toe te spreken. Hij gebaart heftig. De fietser is zichtbaar getroffen; hij steekt zijn arm op alsof hij zeggen wil: "Actie!". Hoewel het beeldje ten onder gaat tegen de enorme leegte van het water en de maat van de brug, is deze plek speciaal gekozen om te herdenken dat het verzet (in de Tweede Wereldoorlog) in het hart van Zaandam begon. Het beeldt de verontwaardiging van toen uit en vormt een symbool van waakzaamheid voor de huidige generatie. Het beeldje is in 2001 door Truus Menger onthuld. Zij werd daarin bijgestaan door oud-burgemeesters Arie Lems en Ruud Vreeman. Truus Menger was een vriendin van Hannie Schaft, zij maakten ten tijde van de oorlog deel uit van dezelfde verzetsgroep. In de Zaanstreek wordt op 26 februari de Februaristaking 1941 herdacht.

 
  030 - "Jongen met vogels"
Beeld "Jongen met vogels",op de sokkel staat 1887 - 1962, kunstenaar Theo Mulder, 1962.
Het staat voor het hoofdkantoorvan Albert Hein aan de Provincialeweg .
031 - Doekkunstwerk 
Krimp - KPN gebouw - Gracia Khouw  
 
  032 - De houtwerker
Houthavenkade. Slavomir Miletic (1930), 1963, origineel beton; vanaf 2001 in brons, 4.50 meter.De houtwerker' is een beeld met geschiedenis. Het dateert eigenlijk al van 1962, toen de toenmalige gemeente Zaandam de uit Joegoslavië afkomstige beeldhouwer Miletic een schetsopdracht gaf voor een beeld bij de Beatrixbrug. Het moest een eerbetoon worden aan de geschiedenis van de Zaanstreek, de houtmolens en het vele werk dat daar door duizenden mensen is verricht. Miletic maakte een krachtig en bonkig beeld van een naakte man. Niet zomaar naakt, maar naakt zoals de Grieken hun godenbeelden maakten. Alsof Miletic wil zeggen: deze arbeider is het waard aanbeden te worden als een god. Een klein hoofd, een hoekige kaaklijn, vastberaden blik, stevige armen, grote handen en voeten. Stoer. Krachtig. Een reus van bijna vierenhalve meter! Een eerbetoon aan mensen die handwerk verrichten.  Maar het beeld werd nooit geplaatst, want voor het af was begon de rel. Het in beton gegoten beeld werd door kunstkenners afgekeurd en verhuisde naar het Waterlooplein in Amsterdam. Een groot deel van de bevolking van Zaandam was razend. Zij wilde het beeld wél! Begin jaren negentig moest het beeld daar ook weer weg uit Amsterdam. Het kwam tijdelijk langs de Provinciale weg in Zaandam te staan. Nu is de vrede getekend en krijgt het beeld zijn definitieve plek; in brons gegoten aan de Houthaven. De plek waar ooit het hout aangevoerd werd.
 
033 - Keramisch reliëf

De Weer De Weer 79, bedrijfspand van Peter Pals Makelaardij o/g/, keramisch reliëf ca. 150x50 cm.

 
  034 - Watermeter 
Heijermansstraat- Burgemeester In 't Veldpark - Watermeter - N.N.
035 - Schaakstukken
School De Jagersplas, Brasemermeer 23 b: Eric Claus (1936) 1977, brons, ca. 1 meter. Er is geen school in de wijde omgeving met maar liefst vier beelden op het plein. Ze zijn gemaakt van brons. Eerst moet je met de hand van zachte klei of boetseerwas een 'model' maken. Daarvan kun je dan een afgietsel in brons laten maken.Brons roest niet en is erg taai. Bronzen beelden kunnen goed tegen regen, wind, zon, uitlaatgassen, vuil en stof.  Vier schaakstukken. De een wat meer herkenbaar dan de ander. De een statiger en stijver dan de ander. Allemaal in grote vormen weergegeven. Geen kleine details zoals oren, ogen, handen of voeten. Mens en dier vereenvoudigd tot dichte vormen en grote vlakken. 
 
 
036 - Zittend figuur
Drielse WeteringJan Snoeck (1927), 1980, keramiek, ca. 4 meter. Een zittende figuur of een stoel met een neus? Jan Snoeck uit Den Haag maakt al jaren dit soort vrolijke beelden van keramiek. Mens en stoel ineen. Om op te zitten en om naar te kijken. Een grote eenvoudige vorm in ruitjes opgedeeld. Onder de neus zit de kleur in smallere en bredere banen.Het doet denken aan beelden van de Egyptische farao's. Die werden ook zo stijf op een stoel afgebeeld. Alleen waren die niet in kleur.
037 - Kalfjes
Drielse Wetering -  De Kalfjes - N.N.
 
  038 - Het Gouden kalf
Kalf 124  - Het Gouden kalf -N.N.
039 - Het Baken

Scheepvaartbaken stond aan de zuidpunt van het eiland te Zaandam. De scheepvaart geleidebakens bestonden uit een stelsel van twee masten die in elkaars verlengde, evenwijdig aan de Voorzaan stonden opgesteld. Eén mast stond aan de zuidelijke punt van het eiland in de Voorzaan. De andere mast stond aan de Hogendijk. De mast die stond aan de zuidpunt van het eiland is een houten, geteerde constructie, die bestaat uit een verticale balk, gesteund door een houten voet van vier verticale balken, gestijfd door diagonale balken en aan de bovenzijde met horizontale balken tot een platvorm gemaakt. Via een trap kan het platvorm worden bereikt. Vandaar kan men via treden die zijn bevestigd aan de verticale balk de top bereiken. De top bestaat uit een metalen, gelijkbenige driehoek met de punt naar boven. De driehoek bevat verticale ribben. Aan de voorzijde is een wit elektrisch licht bevestigd.

 
  040 -Czaar Peter (Peter de Grote)
DampleinLeopold Bernstamm (1859-1939), 1911, brons en steen, ca. 7 meter.Een van de oudste beelden van de Zaanstreek is dit geschenk van de Russische Czaar Nicolaas de Tweede aan Zaandam. Een monument. Een stoere botenbouwer in mooie kleren, hoog op een sokkel zodat iedereen hem goed kan zien. Hij staat niet te poseren maar is werkend afgebeeld. De beeldhouwer heeft maar een klein stukje van de boot afgebeeld. Net groot genoeg om op het voetstuk te passen.  Loop eens om het beeld heen; het ziet er van alle kanten anders uit. Daar heeft de beeldhouwer rekening mee gehouden. Van de Russische tekst op het voetstuk staat aan de achterkant de vertaling.
041 - Voetstappen
Dam - Czaarpeterstraat - Krimp - Czaar Peter Manifestatie -  Reinier den Adel
 
  042 - Czaar Peterhuisje

Krimp - Czaar Peterhuisje - N.N.

043 - Tolstoi
Midden in de Tolstoistraat. Jean Baptist de Winter (1929-1985), 1985, metaal en brons, ca. 2 meter.Tolstoi is een beroemd Russisch schrijver. Er is niet alleen een straat in Zaandam naar hem vernoemd, maar je ziet hier ook een beeld van hem. Het is net zo groot als een levend mens, maar moet je eens kijken naar zijn armen en benen. Ga er maar eens naast staan, dan zie je dat het best. Hij staat zo maar op straat, op een heel klein voetplaatje. Vanuit de verte lijkt hij wel echt. Zijn armen hangen langs zijn zij. Je ziet nergens aan dat hij schrijver is; je moet het weten. Het beeld is gemaakt van brons. Eerst moet je met de hand van zachte klei of boet­seerwas een 'model' maken. Daarvan kun je dan een afgietsel in brons laten maken. Brons roest niet en is erg taai. Bronzen beelden kunnen goed tegen regen, wind, zon, uitlaatgassen, vuil en stof.
 
  044 - Twee driehoekige zuilen

Midden van de Golofkinstraat. Klaas de Boer (1944), 1985, steen en keramisch beton, 2,50 meter. Klaas de Boer is keramist, een kunstenaar die met klei werkt. Hij heeft een eenvou­dig beeld gemaakt. Twee driehoekige zuilen bekleed met zelfgevormde tegels. Eronder zit beton. De kleuren zijn sober: rood, verschillende tinten bruin en blauw. De 'afbeeldingen' erop zijn wat minder herkenbaar dan die op het beeld van Men­schikoff. Toch denk ik dat je wel een en ander begrijpt.

045 - "Drie figuren in strijd"

Czaar Peterstraat Russische Buurt beeld "Drie figuren in strijd", 1985, steen en natuursteen, 1.80 meter hoog, beeldend kunstenaar Gerrit Graas. Het beeld is niet gegoten maar uitgehakt, ofwel uitgehouwen. De titel is "Drie figuren in strijd", maar het is blijkbaar een rustige ruzie want de drie staan dicht tegen elkaar aan, zonder beweging. Als een compact blok. Zo sta je in het echt nooit; meestal bewaar je afstand tot elkaar. Ze staan met hun rug naar buiten. Wij hebben er blijkbaar niets mee te maken. De drie mensen zijn hoekig weergegeven. Ze hebben lange mantels aan en een draagt een kap. Allerlei details zoals neus, mond ogen zie je niet. De buitenkant, de huid, is op een heel bijzondere manier afgewerkt. Met een speciale beeldhouwerbeitel heeft de kunstenaar er groeven in gemaakt. Zo kun je zien welke kant hij op gehakt heeft. Het werk van Graas vertoont enige gelijkenis met de monumentale bouwplastiek van de Amsterdamse School, de beweging waar Jan Bronner en Theo van Reijn uit voort kwamen.

 
  046 - Portret van Menschikoff

Midden van de Menschikoffstraat. Reinier den Adel (1950), 1985, steen en keramische beton, 2.50 meter.  Nóg een beeld als gedenkteken, net als dat van Czaar Peter (1.1). Het stelt Menschikoff voor, een Rus die als raadgever met Czaar Peter mee naar Holland kwam in de zeventiende eeuw. Reden om hem met een monument te eren.

047 - Achterschip van Czaar Peter

Sacharovplein aan de Czarinastraat. Henk Dil (1937-1993), 1985, beton ,staal en metaal, ca. 3 meter. Het is trouwens geen deel van een echte boot, want heb jij wel eens een sloep gezien met zulke kieren tussen de planken? Dit is óók een monument. Vlakbij deze plek zijn enkele scheepswerven geweest.

 
  048 - Tegeltableau
Tunneltje - Kolonelsdiep / De Poelsnip -  Tegeltableau - N.N.
049 - Twee beelden
Westzijde 39 -Twee beelden - N.N
 
  050 - Kunstwerk
Kantoorcomplex - Westzijde hoek Vincent van Goghweg - Kunstwerk -  N.N.
051 - "Pasillo"

Schansend Sculptuur staat aan de Zaanse Schans, dicht bij het Zaans museum, "PASILLO", 1996-1998, abstract, staal, ca. 7,5 meter, kunstenaar Anneke Schollaardt (1966). Opdrachtgever was gemeente Zaanstad, het thema was religie en spiritualiteit. Kunstenaar Anneke Schollaardt, 1966, Utrecht, beeldhouwen, installaties, monumentale kunst van glas, hout, kunststoffen en staal, abstract. Thema's van Anneke Schollaardt zijn de mens (in algemene zin), wetenschap en techniek. In wisselwerking met de omgeving wekken de buitenbeelden de suggestie van ruimtelijke oneindigheid. Als een tekening in de lucht staat het beeld aan de waterkant. Op de achtergrond de molens van de Zaanse Schans en de Industriepanden aan de Zaan. Een ode aan de windkracht die zo belangrijk was voor de ontwikkeling van de Zaanstreek. Een vrije vertaling van een molen. Vijf gebogen bruine stalen strips vormen samen de kap van de molen en geven hem zo zijn vorm. Onder de kap hangen twee gebogen vormen van gaas. Door de schuine stand en de wervelende lijnen lijkt het hele beeld in beweging.

 
 
052 - Prometheus vuur voor goden
Botenmakersstraat, brandweergarage Zaandam.Geert Steyn (1945), 1977, musschelkalksteen, ca. 1.50 meter.Zoals je misschien weet geloofden de Grieken vroeger - meer dan 2000 jaar geleden - in heel veel goden. En elke god had zijn specialiteit. Een voor de oorlog (Ares), een voor de liefde en de schoonheid (Afrodite), een voor de jacht (Artemis) enz. Ze woonden met zijn allen op de Olympus, de godenberg. Zeus, de oppergod, was de baas. Maar de goden werden ook wel eens verliefd op 'gewone' mensen. Hun kinderen waren halfgoden. Verder waren er nog allerlei wezens met wonderlijke eigenschappen, zoals titanen, cyclopen, amazones. Je snapt het al, al dat godendom heeft een schat aan verhalen opgeleverd. Het ene nog fantastischer dan het andere. Sommige zijn echt gebeurd, andere helemaal verzonnen. Prometheus bijvoorbeeld, een titaan, stal het vuur van de goden in de tijd dat de goden wél vuur hadden maar de mensen nog niet. Hij werd daarvoor vreselijk gestraft.Nog steeds vinden kunstenaars onderwerpen in deze Griekse godenverhalen (mythologie).
053 - Beeld
Zaanse Schans  - Plantsoen - Beeld - N.N.
 
  054 - Zonnewijzer
Zaanse Schans -Plantsoen - Zonnewijzer - N.N.
055 - Putto
Zaanse Schans  -Plantsoen - 2 Beeldjes - N.N.
De Putto draagt een omgekeerde fakkel, wat symbool staat voor de dood.
 
  056 - Faambeeld

Zaanse Schans  - Faambeeld  - N.N.

De engel met trompet, ook wel ’faambeeld’ genoemd, staat symbool voor het verspreiden van geruchten. Ze sierden vroeger tuinen van rijke koopmannen én de Koogse overtuin. Het originele beeld staat in Koog aan de Zaan, Hoogstraat 18. In het Zaans Museum staat ook een replica. Deze plek voor het theehuis is geresteerd wegens het  50 jaar bestaan van de Zaanse Schans September 1961 - September 2011. Naar een idee van de stichting Zaans Schoon. De pioniers die zich inzetten voor het behoud van het Zaanse erfgoed. Dankzij hen is dit unieke Zaanse buurtje ontstaan.
(Zie Koog aan de Zaan 023)

057 - Anker 

Aan de Zaanse Schans bij het parkeerterrein

 
 
058Reiger
Zaandam - Darwinpark ingang Galjoenstraat. Op 8 Januari 2014 was de houtsnijkunstenaar Thijs Coers druk bezig om een kunstwerk te maken van een afgezaagde boom. Dit in opdracht van de gemeente Zaanstad.

059 - De Houtwerker

Vincent van Goghweg - Slavomir Miletic  beeld is een kopy van 32

 

 
  060 - "Het Gezin" 
Zuiderzee College - Hoogaarslaan:  "Het gezin", 1956, ca. 1 meter hoog,kunstenaar Cor Hund (1915-2008). Cor Hund, Nederlands beeldhouweren schilder/tekenaar. Op elfjarige leeftijd naar de GrafischeSchool gestuurd om lithograaf te worden. Van 1932 tot 1938 volgdehij de avondopleiding van de Rijksacademie van Beeldende Kunsten inAmsterdam onder Hendrik Jan Wolter. Na 1942 legde hij zich toe opde beeldhouwkunst. Hij werd nogmaals toegelaten op de Rijksacademiein de beeldhouwklas van Bronner. In 1946 won hij de Gouden Prix deRome en kon hij aan de slag als hoogleraar aan diezelfdeRijksacademie.
061 - Urbano

Musical Hoek Polkahof, Monumento Urbano is in 1989 door de Italiaanse architect Aldo Rossi ontworpen en door de bouwers van de omliggende wijk Westerwatering geschonken aan de Gemeente Zaanstad. In de navolgende jaren zijn in het bouwwerk exposities gehouden. Eind jaren '90 kwam Monumento Urbano door de verloedering veelvuldig in het nieuws. Een kwetsbaar juweel was verworden tot een ideale hangplek voor jongeren. Het idee ontstond om de expositieruimte uit te breiden en deze functie te combineren met een nieuwe huisvesting voor het eigen architectenbureau. Het torentje is gerenoveerd en tussen de vier kwadranten van het oorspronkelijke bouwwerk zijn ruimten toegevoegd achter een cirkelvormige glasgevel. De exposities worden gehouden in de centrale hal en - afhankelijk van de omvang- in een of meer van deze vier ruimten. De tekenkamer is als een los volume toegevoegd en heeft een gesloten rug aan de zuidzijde. Ontwerp/opdrachtgever Carree Architecten Zaandam. Hoofdaannemer Aannemersbedrijf  Nieuwe  Maten.  13 februari 2006  was de opening  van het architecten-kantoor  Carree Architecten.

 
  062 - Wapenstenen
Damkade bij de oude sluis - Wapenstenen - Jacob van der Beek - 1724
063 - "De Vliegende Hollander"
De Vliegende Hollander, 2003, Schaalsmeerpolder, bij Oostknollendam, stond het kunstwerk in het weiland tijdens de beeldende kunstroute, een initiatief van de Werkgroep Veldwerk van Stichting Tengel. Het kunstwerk is gemaakt door Mirjam Janse uit Amsterdam en Gerrit de Vries uit Zaandam. De Vliegende Hollander moest een beeld worden, half schip, half kar, dat uit het water oprijst en zowel eeuwigdurend als op zijn plaats blijvend is. Eeuwigdurend is het als het schip in de legende van de Vliegende Hollander, waarin een Nederlandse kapitein uit de Gouden Eeuw voor altijd over de oceanen zwerft en dwars door andere schepen heen vaart, verdoemd als hij is na God te hebben vervloekten de Duivel te hebben aangeroepen. Dat het zich ook op het land voortbeweegt tonen de wielen en het mechaniek uit de oude gelijknamige speelgoedkar, waarop je je voortbewoog door een hefboom heen en weer te bewegen. Echter in dit beeld staan de wielen stil en beweegt alleen het bovenstuk. Illusie dus, al ons streven en dringen! Het beeld werd gelast in staal en in de sloot rond de Schaalsmeerpolder geplaatst. Daarna is het aangekocht door het Zaans Museum, waar het nu in de slotgracht staat. Bij de feestelijke overdracht op 23 juni 2004 was Laurens van der Zee de dichter die optrad.
 
  064 - Betonwerker

Oostzijde Beton BV Zaandam, Oostzijde ter hoogte van Hoornse Lijn Bram Vergouw, ca. 1964, beton. Op een vreemdere plek dan deze zul je een beeld niet zo gauw tegenkomen. Op het dak van de loods van een betonfabriek staat dit stevige mannetje; zijn hoofd iets naar achteren, zijn armen langs zijn zijden. Gemaakt door Bram Vergouw, die van huis uit metselaar was maar gaandeweg steeds meer begon te beeldhouwen. Hij hakte en sleep in steen, het echte beeldhouwen, maar hij bouwde ook beelden op door eerst een frame van ijzeren staven te maken, met daar omheen steengaas aangesmeerd met slappe beton. Zoals je met gipsverband werkt. Dit beeld is een cadeautje van de kunstenaar aan het betonbedrijf. Als dank, omdat hij ooit een vrachtauto mocht gebruiken. Overdag zie je duidelijk dat het mannetje een eenvoudige vorm heeft, geen schou­ders en slangachtige armen. Maar in het donker kun je je behoorlijk vergissen!

065 - Zonnewijzer
Pieter Lakplantsoen - Zonnewijzer - N.N
 
  066 - Man Vrouw
Darwinpark -  Man-Vrouw - Theo Schepens - 06-12-09
067 - Kunsttoepassing lichtgevel Zaantheater
Noord- en zuidkant van de toneeltorenBert Neelen (1950), 1998, projectoren, glasfiber kabels.Het kunstwerk aan de zijkanten van het Zaantheater valt overdag minder op dan wanneer het donker is. Het vormt één geheel met het gebouw. Kijk maar eens goed: het zijn de vierkante groenige glazen staafjes die uit de muren van de hoge bakstenen toneeltoren steken. Ze zijn volgens een vast patroon aangebracht, in rijtjes boven en naast elkaar. Elk staafje steekt onder een andere hoek uit de muur, alsof je ze van binnenuit zou kunnen laten bewegen. Dat zie je het best aan de schaduwen op de muur (als de zon schijnt): die zijn allemaal anders. 't Is net een ongeschoren kin. In donker is het een heel ander beeld. Een zogenoemd lichtorgel zorgt ervoor dat de staafjes opgloeien; het licht 'loopt' als het ware over de gevel. Je vindt het misschien een vreemd beeld, maar licht hoort bij theater. En wie wel eens in Afrika geweest is, in Mali of Burkina Faso, weet dat ze daar gebouwen maken van gladgestreken modder met allemaal takken die uit de muur steken.
 
  068 - Zonder titel
School Kogerveld Perzikkruidweg 4. Wille Boudewijn, 1979, keramiek, ca. 1 meter.De meeste scholen hebben wel een kunstwerk. Soms iets waarop je kunt spelen, soms een bronzen beeld op het plein. Een enkele keer een versiering aan de muur, zoals hier. Gebakken klei, kleurig geglazuurd. Het fleurt enorm op.
069 - Bank
Nicolaasstraat - Zaantheater - Bank -N.N.
 

 
                                                        
Zie alle kunstwerken van Zaandam: klik hier

 

HomeInfoWie weet het?BeschrijvingBeeld kunstwerkenOorlogsmonumentenBouw kunstwerkenLinksSitemap