Home
Info
Wie weet het?
Beschrijving
Beeld kunstwerken
Oorlogsmonumenten
Bouw kunstwerken
Links
Sitemap
ZAANSEKUNSTWERKEN
Zaanstreek
Struikelstenen

                Struikelstenen

Over twee jaar moeten in heel Zaanstad 171 struikelstenen - officieel Stolpersteine genaamd - liggen voor de in de Tweede Wereldoorlog vermoorde Joden. De stenen maken onderdeel uit van een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De stenen werden gemaakt door Edth Birkenroth.  Overal in Europa liggen de door hem ontworpen messing herdenkingsplaatjes voor de woningen waar in de oorlog Joden zijn weggehaald. Voor de andere gedenkstenen zet Werkgroep Struikelstenen Zaanstad zich in. Deze werkgroep bestaat uit verschillende organisaties: de Nederlands-Israëlische Gemeente Noord-Holland Noordwest, het 4 en 5 mei comité Zaanstad en de stichting Joods Monument Zaanstreek. Daarnaast maken er een aantal particulieren deel van uit. De groep heeft 62 adressen in Zaanstad op het oog waar de gedenktekens moeten komen te liggen. Die vermelden de namen van de slachtoffers en hun geboorte- en overlijdensdatum. Om welke locaties het precies gaat wil Werkgroep Struikelstenen Zaanstad niet zeggen. Eerst willen de initiatiefnemers de huidige bewoners van de woningen informeren.


De werkgroep wil dat in 2020, 75 jaar na de bevrijding, alle struikelstenen zijn geplaatst. Om de plaatsing te bekostigen zoeken de initiatiefnemers donateurs. Voor honderdvijftig euro kunnen geïnteresseerden een steen adopteren. ,,Minder geld overmaken mag natuurlijk ook’’, zegt Leonore Verburg van de werkgroep. Daarnaast zijn de gemeente Zaanstad en een paar fondsen om een bijdrage gevraagd. De Zaanstreek telde volgens de werkgroep begin 1942 bijna driehonderd Joden, van wie er 171 voortijdig zijn gestorven.Volgens Erik Schaap van Bureau Discriminatiezaken zijn in Wormer geen adressen bekend waar gedeporteerde Joden woonden. In Oostzaan zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog wel Joden uit hun huizen gehaald, maar door het verleggen van de gemeentegrens staan die woningen tegenwoordig in Amsterdam’’, zegt Schaap

Over de gehele
wereld zullen er ongeveer 70.000 stenen gelegen moeten worden. De laatste steen zal Gunter Demnig waarschijnlijk nooit leggen. 

 

                      Gunter Demnig

                 Geboren in Berlin 1947

         Kunstenaar van de Struikelstenen

Zijn website: http://www.stolpersteine.eu/en/home

Zie Documentaire van NPO
https://www.npostart.nl/kruispunt/04-11-2018/KN_1702830


      1 Westzijde 262 Zaandam - Fam Polak      2
      2 Goudastraat 1 Wormerveer - Fam de Jong 06-10-2018    7
      3 Pieter Pauwstraat 94 Zaandam - Fam Littwitz 16-04-2019    4
      4 D. Doniastraat 113 Zaandam - Fam Pais 16-04-2019    5
        5 D. Doniastraat 30 Zaandam - Fam van Hoorn 16-04-2019    4
      6 J.C. van Wessemstraat 11 Zaandam - Fam Knopf  16-04-2019    4
      7 Dahliastraat 28 Koog aan de Zaan - Fam Cohen 16-04-2019    4
      8 Zuiderven 13 Zaandam - Fam van Thijn  17-04-2019    4
      9 A.F. de Savornin Lohmanstraat 6a Zaandam - Fam Meijer 17-04-2019    2
    10 Saenredamstraat 27 Zaandam - Fam Verdoner 17-04-2019    4
    11 Gedempte Gracht 95 Zaandam - Fam Drilsma 18-11-2019    4
    12 Gedempte Gracht 83 Zaandam - Seijer - Koster 18-11-2019    2
    13 Gedempte Gracht 16 Zaandam - Fam Vet 18-11-2019    4
    14 Hogendijk 66 Zaandam - Elsje de Jong 18-11-2019    1
    15 Burcht 2 Zaandam - Fam Levy - Weiss 19-11-2019    4
    16 Burcht 4 Zaandam - Josephina Jacobs Kater 19-11-2019    1
    17 Beethovenstraat   3 - Zaandam - Josef Levy 19-11-2019    1
    18 Beethovenstraat   4 - Fam Herzfeld en A. Frankenstein 19-11-2019    3
    19 Beethovenstraat   7 - Fam Jäger 19-11-2019    3
    20 Beethovenstraat   8 - Z.Pilichowski en W.Abraham 19-11-2019    2
    21 Beethovenstraat 15 - Fam Littwitz en J.E. Rosenthal 19-11-2019    4
    22 Zuiddijk   34 Zaandam - Fam de Kromme 19-11-2019    3
    23 Zuiddijk   37 Zaandam - Fam Spiegel 19-11-2019    2
    24 Zuiddijk 46A Zaandam - Helene Krieg 29-11-2019    1
    25 Burgemeester van de Stadtstraat 108 Z'dam - A.Geisenheimer 29-11-2019    1
    26 Lagendijk Koog aan de Zaan - Fam Brilleslijper-Zilverberg 21-11-2019    7
    27 Gerda Brautigamstraat 8 Zaandam  - Kathe Bernstein 21-11-2019    1
    28 Wilhelmina druckerstraat 10 Zaandam - Fam Levie-Bernstein 21-11-2019    3
    29 Westzijde 108 Zaandam Fam Geisenheimer 21-11-2019    2
          89

                         

ZAANSTAD: Twee struikelstenen (001) liggen al jaren in de Westzijde in Zaandam.
Door wie en wanneer deze zijn gelegen
is niet bekend.

In Oktober 2018 zijn er 7 struikelstenen (002) in Wormerveer gelegen.

Op 16 en 17 april 2019  heeft de Werkgroep Struikelstenen Zaanstad
in Zaandam en Koog aan de Zaan 31 struikelstenen onthuld. 
In Zaandam en in Koog aan de Zaan zijn op 18, 19 en op 21 november 2019  
maar liefst 49 struikelstenen onthuld.
Er worden in 2019 en in 2020 totaal 170 struikelstenen gelegd.

                                     Klik op afbeelding voor vergroting
 

001 - Fam Polak

Westzijde 262 Zaandam - Twee stenen:  Wanneer deze stenen gelegen zijn is niet bekend. Hier woonde Marcus Louis Polak, geboren 1884 Deportatievermoord 07-9-1942 in Auschwitz.  Op het rechter gedenksteen: Hier woonde Geertruida Regina Polak-Van Rhijn, geboren 1897. Deportatie vermoord 17-9-1942 in Auschwitz. De bijnaam van Polak was "(oom) Moos", hij was twintig jaar leraar wiskunde, handelsrecht en staatswetenschappen aan het Lyceum. Hij trouwde 16 augustus 1916 in Hoogeveen met Truus van Rhijn. Zij werden in Zaandam ingeschreven in 1918 en kwamen van Den Haag. Zij bewoonden Dam 8, na twee jaar verhuisden zij naar Westzijde 95a en in 1934 bewoonden zij Westzijde 262 te Zaandam. Na deportatie en bij aankomst in Auschwitz kwamen zij meteen door vergassing om het leven.


002 - Fam de Jong

Op 6 oktober 2018 zijn de eerste 7 stenen door burgemeester Jan Hamming onthuld aan de Goudastraat 1 Wormerveer  - Zeven stenen:  Op 25-05-1943 werden zij  allemaal vermoord.

Vader Simon 44 jr zijn vrouw Saartje Michelson 40 jr. Vijf kinderen - Lies 18 jr - Eef 16 jr - Jaoues 15 jr -
Lina 13 jr en Harry 10 jr.

 Gedicht van Rob Boot   

003 - Fam Littwitz

16-04-2019: Pieter Pauwstraat 94 Zaandam
Vier stenen: Op 03-10-1944
 werden de ouders vermoord:
Georg 55 jr zijn vrouw Adelheid Pauline 45 jr
Twee kinderen Gerhard Georg werd op 30-09-1944 vermoord
hij was 20 jr. Helga Charlotte werd op 06-10-1944 vermoord  zij was 6 jr.
 



004 - Fam Pais

16-04-2019: D. Doniastraat 113 Zaandam 
Vijf stenen: Vader Benjamin werd op 2307-1943 vermoord hij was 36 jr. zijn
 vrouw Sara Boas was 34 jr zij werd gelijk met hun drie kinderen op 11-06-1943 vermoord.
Rebecca 9 jr - Gabriel 6 jr en Dina 3 jr.



005 - Fam van Hoorn

16-04-2019:D. Doniastraat 30 Zaandam
Vier stenen: Vader Bernard 43
 jr werd samen met zijn zoon Aaron 17 jr  op 31-03-1944 vermoord.
Zijn vrouw Leentje Croese 42 jr en dochter Sara 11 jr werden al op 03-09-1942 vermoord.



006 - Fam Knopf

16-04-2019: J.C. van Wessemstraat 11 Zaandam
Vier stenen: Moeder
Maryen Knopf - Ehrenreich 60 jr  werd op 11-10-1944 vermoord.

Haar drie kinderen werden al op 30-09-1942 vermoord. Aron Leo 29 jr - Lea 25 jr en Esther Priwe 22 jr.



007 - Fam Cohen

16-04-2019: Dahliastraat 28 Koog aan de Zaan
Vier stenen: Vader Levie 41 jr en Moeder
Margaretha Teeboom 45 jr.
Twee kinderen: Mietje 16 jr en Belia 11 jr zij werden allemaal op 07-05-1943 vermoord.



008 - Fam van Thijn

17-04-2019: Zuiderven 13 Zaandam
Vier stenen: Vader Levie
 49 jr en moeder Leentje Allemans 48 jr
en zoontje van 10 jr werden op 27-08-1943 vermoord.
De oudste zoon Jonas 21 jr werd op 21-01-1944 vermoord.



009 - Fam Meijer

17-04-2019: A.F. de Savornin Lohmanstraat 6a Zaandam  
Twee stenen:  Meier 65 jr en zijn vrouw
Roosje Lezer 66 jr werden op 26-03-1943 vermoord.



010 - Fam Verdoner

17-04-2019: Saenredamstraat 27 Zaandam
Vier stenen: Vader Hartog 39 jr en Zoon Elias 15 jr
werden op 30-09-1942 vermoord.

Moeder Heintje Neter 38 jr en dochtertje Rachel 11 jr werden al op 02-08-1942 vermoord.


 

011 - Familie Drilsma

18-11-2019: Gedempte Gracht 95 Zaandam

Vier stenen: Abraham Drilsma , hij werd 43 jr. Vermoord op  30-09-1942

Rachel  Drilsma  –  Groenstad ,  zij werd  42 jr.  Vermoord op 26-08-1942

Roosje Drilsma, zij werd 15 jr. Vermoord op 26-08-1942

Leonard Adam Drilsma  (Leootje), hij werd  5 jr. Vermoord op 26-08-1942

012 - Jocob Speijer en Jetje Koster

18-11-2019: Gedempte Gracht 83 Zaandam

Twee stenen:  Jacob Speijer , hij werd 48 jr. Vermoord op 04-08-1943

Lid van het bestuur van de synagoge. 

Jetje Koster , zij werd 44 jr. Vermoord op 18-04-1943

Ze was de huishoudster van weduwnaar Jacob Speijer. 

 
 

013 - Familie Vet

18-11-2019: Gedempte Gracht 16 Zaandam

Vier stenen: Arnoldus Vet , hij werd 60 jr.  Vermoord op 03-09-1943
Hij
was zilversmid op de Gedempte Gracht.

Betty Vet - Weinberg, zij werd  56 jr.  Vermoord op 03-09-1943

Julie Rika Vet, zij werd 20 jr.  Vermoord op 04-06-1943

Engeltje Vet -Weinberg , zij werd 52 jr.  Vermoord op 28-01-1944

Ze was de zus van Betty Vet en de weduwe van Wolf Vet (broer van Arnoldus).

Officieel woonde ze niet aan de Gedempte Gracht 16, maar aan achterkant op Vinkenstraat 5. 

014 - Elsje de Jong - Lelie

18-11-2019: Hogendijk 66 Zaandam

Één steen: Elsje de Jong - Lelie zij werd 77 jr.  Vermoord op 28-05-1943

 
 

015 - Familie Levy - Weiss

19-11-2019: Burcht 2 Zaandam

Vier stenen: Albert Levy , hij werd 39jr. Vermoord op 24-01-1945

Jenny Levy -Weiss, zij werd 42 jr.   Vermoord op 28-01-1942

Jenny had samen met haar man Het Modehuis op de Burcht in Zaandam.
In Westerbork beviel ze van een zoontje.

Stefan Ferdinand Levy, hij werd 1 jr. Vermoord op 08-10-1944

Sara Weiss-Metzger , zij werd 81 jr.  Overleden op 28-01-1942 te Amsterdam

Sara was de moeder van Jenny. 

016 - Josephina Jacobs - Kater

19-11-2019: Burcht 4 Zaandam

Één steen:  Josephina Jacobs – Kater, zij werd 72 jr.  Vermoord op 05-03-1943

Zij is de oma van Fientje Drilsma (6).

Ze werd met haar kleindochter Fientje op haar onderduikadres gevonden.

 
 

017 - Josef Levy

19-11-2019: Beethovenstraat 3  Zaandam

Één steen:  Josef Levy  41 jr. Vermoord op 30-09-1942

018 - Fam Herzfeld

19-11-2019: Beethovenstraat 4  Zaandam

Drie stenen:   Adolph Herzfeld  hij werd 63 jr.  Vermoord op 05-02-1943

Koopman, gevlucht uit Duitsland. Bezocht de synagoge aan de Gedempte Gracht.

Friederika Herzfeld – Rollmann, zij werd 54 jr.  Vermoord op 05-02-1943

Adolf Frankenstein, hij werd 58 jr.  Vermoord op 19-09-1943

 
 

019 - Familie Jäger

19-11-2019: Beethovenstraat 7  Zaandam

Drie stenen:  Ferdinand Jäger, hij werd 62 jr.  Vermoord op 07-07-1944

Marie Jäger -Kalmann, ze werd 57 jr.  Vermoord op 07-07-1944

Hans Jäger, hij werd 34 jr. Vermoord op 03-02-1945

020 - Z.Pilichowskien en W.Abraham

19-11-2019: Beethovenstraat 8  Zaandam

Twee stenen:  Zacharias Pilichowski, hij werd 50 jr.  Vermoord op 10-02-1945

Zacharias kwam vanuit Maastricht naar Zaandam en zette hier zijn hoedenfabriek Pilima

( Pilichowski Maastricht) voort.

Walter Abraham, hij werd 33 jr.  Vermoord op 14-08-1942

Hij was “een goede hoedemaker”

 
 

021 - Familie Littwitz en J.E. Rosenthal

19-11-2019: Beethovenstraat 15  Zaandam

Vier stenen:  Ludwig Littwitz, hij werd 52 jr.  Vermoord op 07-07-1944

Erna Littwitz – Fabian, ze werd 47 jr.  Vermoord in 1944

Charlotte Littwitz – Nachschön, ze werd 78 jr. Vermoord op 07-07-1944

Jakob Erwin Rosenthal, hij werd 49 jr.  Vermoord op 24-12-1944

Gevlucht uit Berlijn. Daar was hij tandarts, in Zaandam was hij stofknopenmaker.

022 - Familie de Kromme

19-11-2019: Zuiddijk 34 Zaandam

Drie stenen:  Benedictus de Kromme, hij werd 44 jr. Vermoord op 02-07-1943

Hij werd 2 weken voor zijn verjaardag vermoord, gelijk met zijn vrouw Marianne en zijn zoon Max.

Marianne de Kromme – Muijs, ze werd 47 jr. Vermoord op 02-07-1943

Samen met haar man had ze een manufacturenzaak aan de Zuiddijk in Zaandam.

Max de Kromme, hij werd 15 jr. Vermoord op 02-07-1943

 
 

023 - Familie Spiegel

19-11-2019: Zuiddijk 37 Zaandam

Twee stenen:  Walter Spiegel, hij werd 51 jr. Vermoord op ??-07-1944

Hij was koopman.

Augusta Spiegel – Brandis, zij werd 50 jr.  Vermoord op ??-07-1944

024 - Helene Krieg

19-11-2019: Zuiddijk 46A Zaandam

Één steen:  Helene Krieg - Proskauer , zij werd 67 jr. Vermoord op 28-05-1943

 
 

025 - Artur Geisenheimer

19-11-2019:Burgemeester van der Stadtstraat 108 Zaandam

Één steen:  Artur Geisenheimer , hij werd 27 jr.  Vermoord op 17-09-1943

Eigenaar van een bijouterie-zaak met 11 medewerkers in de Westzijde in Zaandam.

Samen met zijn broer deed hij mee aan de Februaristaking.

026 - Familie Brilleslijper - Zilverberg

21-11-2019: Lagendijk 23 , Naast de ingang van Tate & Lyle Koog aan de Zaan.

Jozef Brilleslijper, hij werd 46 jr. Vermoord op 04-06-1943

Jozef had een parfumerie. Hij werd met zijn vrouw, zijn dochter en drie zoons in Sobibor vergast.

Bartha Brilleslijper – Zilverberg, zij werd 41 jr. Vermoord op 04-06-1943

Alfred Brilleslijper, hij werd 16 jr. Vermoord op 04-06-1943

Regina Brilleslijper, zij werd 14 jr. Vermoord op 04-06-1943

Eduard Brilleslijper, hij werd 12 jr. Vermoord op 04-06-1943

Rudolf Brilleslijper, hij werd 6 jr. Vermoord op 04-06-1943

Roosje Zilverberg – de Groot, zij werd 76 jr. Vermoord op 21-05-1943

Roosje was de moeder van Bartha en zij woonde bij het gezin in. 

 
 

027 - Fam Kathe Bernstein

21-11-2019: Gerda Brautigamstraat 8 (voorheen Anna Paulownastraat 17A)  Zaandam

Één steen: Kathe Bernstein - Erle 71 jr.   Vermoord op 11-12-1942.

028 - Fam Kathe Bernstein

21-11-2019: Wilhelmina Druckerstraat 10 ( voorheen Emmastraat 28 ) Zaandam

Drie stenen: Hans Bernstein 37 jr. Vermoord in 1944.

Betty  Bernstein - De Levie 34 jr  Vermoord op 09-11-1942. 

En Max De Levie  62 jr . Vermoord  op 09-05-1942

 
 

029 - Fam Geisenheimer

21-11-2019: Westzijde 108 Zaandam

Twee stenen: Eugen Geisenheimer  32 jr. Vermoord op 08-04-1945.

Ida Geisenheimer - Stamm 55 jr. Vermoord op 31-03-1943

Ida vluchtte eind 1938 met haar twee zoons Artur en Eugen vanuit Keulen naar Zaandam.

               
                                       Zie de struikelstenen klik hier





HomeInfoWie weet het?BeschrijvingBeeld kunstwerkenOorlogsmonumentenBouw kunstwerkenLinksSitemap